چيزهايى كه پزشك بايد هنگام معاينه بيمار در نظر بگيرد : 1 - تشخيص نوع بيمارى 2 - مدت زمان يا ايام بيمارى 3 - اگر بيمار زن باشد پرسش شود آيا حامله است يا بچه شيرده يا هيچ‌كدام ؟ 4 - شغل بيمار ، چون بسيارى از بيماريها مربوط به شغل بيمار است مانند نفس تنگه‌هائى كه در كارگران معدن يا كارگران كوره‌ها مشاهده مىشود . 5 - سن بيمار 6 - در نظر گرفتن مقدار قدرت جسمانى و روانى بيمار 7 - در نظر گرفتن رنگ و رخسار بيمار 8 - در نظر گرفتن بيماريهاى فاميلى كه در بعضى خانواده‌ها مشاهده مىشود 9 - يبوست يا نرمى مزاج بيمار 10 - مشاهده زبان بيمار كه نمايانگر عوارض بعضى بيمارىهاى گوارشى يا كبدى است 11 - رنگ ادرار و حالات مختلف آن مانند تكرر ادرار - سلسل البول - تقطير البول و . . . 12 - طعم دهان بيمار مثلا اگر دهان تلخ باشد علامت وجود صفراى زيادى در خون مىباشد . 13 - كيفيت حركات نبض كه از روى كيفيت و كميّت ضربان نبض مىتوان به بسيارى از بيماريها پى برد 14 - نحوهء تكلم بيمار 15 - تشخيص مزاج بيمار كه گرم است يا سرد يا انواع ديگر سردرد سردرد اقسام مختلف دارد و هر قسمت از سر ، كه درد داشته باشد دليل بر بيمارى خاصى است كه همه در كتاب طب سنتى سينا شرح داده شده است لكن در اين كتاب به چند مطلب اشاره مىشود سردرد پيوسته يا مستمر يا غير منقطع : هنگامى كه سردرد در هر قسمتى از سر كه باشد بلا انقطاع شد معمولا از حرارت است و لازم است كه از داروهاى سرد مزاج و زالو و مسهل‌هاى سرد مزاج استفاده شود .